Muzyka jazzowa – wyzwolenie

Jazz to najbardziej reprezentatywna i popularna, ludowa a zarazem masowa muzyka XX wieku. Gatunek wypłynął na fali poszukiwań i eksperymentów. Wyrósł z folkloru Murzynów północnoamerykańskich. Kojarzy się z beztroskim śpiewem i tańcem, lecz przywołuje także mroczne wspomnienia o niewoli i poddaństwie uciemiężonej rasy. Zawiera się w niej zarówno witalność, tkliwość, zamiłowanie do magii jak i brutalność. Muzyka jazzowa była niewątpliwym przełomem kulturowym dla Ameryki, Europy i całego świata. W jaki sposób przebiła się do głównego nurtu z dzielnic biedy?

dobra muzyka jazzowa nie trzyma się nut

Nowe pojęcie piękna

Świat wstrząsany wojnami i rewolucjami, naznaczony zagrożeniem, zwątpieniem… to obraz XX stulecia – wieku przejściowego pomiędzy tym co stare i krępujące a nowe i niepewne. Jeden kanon estetyczny obowiązujący od czasów starożytnych coraz bardziej krępuje ruchy i nie odpowiada nowym potrzebom ekspresji. Dlatego pierwszym postulatem sztuki nowoczesnej jest zerwanie z tradycją rzymsko-katolicką i zwrócenie się w stronę cywilizacji wychodzących poza obszar wpływów religii dominujących. Porzucono harmonię i równowagę na rzecz prymitywnych, murzyńskich, azjatyckich czy polinezyjskich kultur. Barwnych, różnorodnych, zachwycających, innych od wszystkiego, co znane. Tym samym sztuka stała się gotowa do przyjęcia wszelkich styli i każdej manifestacji twórczej.

muzyka jazzowa była odpowiedzią na wojnę
Make music not war

Muzyka jazzowa nie powstałaby, gdyby społeczeństwo XX wieku nie przeszło transformacji w postrzeganiu świata. Zamiast skupiać się na indywidualności, zwrócono się w stronę tego, co uniwersalne i wspólne. Zrozumiano, że świat nie zamyka się w jednym kręgu kulturowym a odkrywanie alternatywnych światów może być równie fascynujące co twórcze. Nieoczekiwanym wsparciem dla takich wniosków okazała się psychoanalityczna teoria archetypów Karola Junga. Uczeń Freuda dowiódł, że indywidualizm jednostki bazuje na podświadomości zbiorowej wspólnej dla wszystkich ludzi na całym świecie. Pewne mity, legendy, symbole i wyobrażenia wyłaniają się z odmętów czasu w identycznej postaci w najodleglejszych miejscach globu i przestrzeniach ludzkiej historii. Wszystko to w poszukiwaniu prawdy życia w obliczu własnego rozpadu i cierpienia.

Muzyka jazzowa – jazz tradycyjny

W końcu przeważyło pragnienie emancypacji, pasja eksperymentowania i nowości. Treścią muzyki przestały być uczucia, słowa czy nastroje. Muzyka tak jak inne dziedziny sztuki – malarstwo, rzeźba, poezja, architektura – stała się ładem, konstrukcją i nieprzewidywalną grą form. Inspiracji muzycznej szukano wszędzie: w hałasie, stukach i trzaskach, dźwiękach dochodzących z wycia syreny czy syczenia maszyny. Jazz tradycyjny posługiwał się instrumentami, jakich muzyka europejska nie znała. Instrumenty jazzowe  były używane w zupełnie inny sposób niż w muzyce europejskiej, dlatego wydawały dźwięki o zachwycającej tonacji. Muzyka jazzowa od samego początku była jedną wielką improwizacją. Jej najistotniejszego elementu jakim jest swing – rytmiczne pulsowanie w takcie na cztery czwarte – nie sposób było zapisać w nutach. Jazz tradycyjny to sztuka wybitnie zespołowa. Współpraca wykonawcy, solisty i dyrygenta za każdym razem nadaje temu samemu utworowi nowego brzmienia, dlatego muzyka jazzowa nigdy nie brzmi tak samo.

Muzyka jazzowa była jak powiem świeżości
Koncert jazzowy, XX wiek

Orkiestra The Old Dixieland Jazz Band po 1918 roku narzuciła jazz w Ameryce i Europie. Po okropnościach wojny świat pragnął zapomnienia, zatopienia się w radości życia. Muzyka jazzowa dzięki sugestywności, swej sile i egzotyce odpowiadał nastrojowi witalizmu i woli życia. A żelazny rytm improwizacji łączył się z charakterem współczesnej kultury poddanej dominacji maszyny. Zwycięstwo muzyki jazzowej w skali światowej świadczy tylko o uniwersalizmie naszej kultury i instynktownym pojmowaniu sztuki.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.